Czytaj dalej
Fettercairn nie należy być może do ścisłej czołówki najpopularniejszych producentów whisky, aczkolwiek całkowite jej pomijanie zawsze będzie stanowiło duży błąd. Wszak niejedno można powiedzieć o tej jednej ze starszych szkockich destylarni.
Fettercairn jest reprezentantką wschodniej części regionu Highland. Do niedawna było tu więcej gorzelni, jednakowoż kryzys lat 80-tych XX wieku sprawił, iż istnieć przestały Lochside, North Port, Glenesk, czy Glenury Royal. Na szczęście trend się odwrócił i obecnie powstają nowe zakłady (np. Airbikie, czy Lone Wolf).
Część wschodnia Highland
Fettercairn założył w 1824 roku Sir Alexander Ramsay, lokalny właściciel ziemski. Lobbował on na rzecz uchwalenia praw dotyczących licencjonowania (czyt. legalizacji) destylacji whisky w Szkocji. Prawo to uchwalono w 1823 roku, dzięki czemu Fettercairn była drugą, po Glenlivet, szkocką gorzelnią z licencją/prawem do legalnej produkcji słodowej whisky.
Druga – po Glenlivet
Dokładnie 18 lipca 1823 roku uchwalono niezwykle ważną ustawę o podatku akcyzowym w Szkocji (tzw. Excise Act). To ona ustaliła zasady, podług których gorzelnie whisky mogły uzyskać prawo do legalizacji swej działalności. Jak już dziś wiadomo dokument ten stanowił kamień milowy dla rynku whisky i alkoholi w Wielkiej Brytanii, a jednym z pierwszych zakładów, który skorzystał z jego dobrodziejstw, był/była właśnie Fettercairn.
Excise Act
W 1829 roku Sir Alexander Ramsay, z powodu finansowych tarapatów, sprzedał Fettercairn (wraz z posiadłością, na której stała – Fasque Estate). Zakład zakupił John Gladstone, jak się okazało ojciec 4-krotnego późniejszego premiera Wielkiej Brytanii, Williama Ewarta Gladstone’a, wielkiego miłośnika rynku whisky, który zniósł podatki od słodu, tzw. Angel’s Share oraz wydał zezwolenie na sprzedaż whisky w szklanych butelkach.
Ojciec i sławny syn
Pierwotną nazwą zakładu stworzonego przez Sir Alexandra Ramsaya była Nethermill. Co nie dziwi zważywszy, iż powstała w miejscu starego młyna, który po prostu przebudowano. Co do Fettercairn – nazwę tę tłumaczy się różnie, w zależności od źródeł. I tak – z gaelickiego Fothair Chàrdain oznacza „Podnóże Góry”. Są także źródła mówiące o „Zalesionym Zboczu” (gael. Faither – zbocze, nachylenie, brytońskie/celtyckie Cardden– drewno, zagajnik). To drugie tłumaczenie odnosi się bezpośrednio do nazwy wioski, w której znajdziemy budynki gorzelni.
Nethermill/Fettercairn
Fettercairn leży w małej wiosce o tej samej nazwie, usytuowanej na wschodzie Szkocji, w hrabstwie Aberdeenshire, nieopodal miasteczka Laurencekirk. Zakład znajduje się we wspaniałych okolicznościach przyrody – u podnóży Grampianów we wschodniej części Highlands. W bliskim sąsiedztwie znajdziemy destylarnie Glencadam i Airbikie (na południe), czy Burn o’Bennie, Glen Garioch i Lone Wolf (na północ).
Położenie
W wielu gorzelniach działających w poprzednich wiekach, przez wzgląd na dość ryzykowne sposoby produkcji i ówczesną infrastrukturę, częstokroć wybuchały pożary. Te nie ominęły także Fettercairn. Pierwszy z nich wybuchł w 1849 roku, na szczęście nie był zbyt poważny. Natomiast w 1887 roku wybuchł dużo większy pożar, który mocno zniszczył budynki i aparaturę gorzelni, przez co jej odbudowa trwała aż do 1890 roku.
Pożary
Na etykietach whisky z Fettercairn znajdziemy dwa symbole – jednorożca i łuk. Jednorożec jest od XIV wieku symbolem czystości i siły Szkocji, poza tym widniał on również w herbie rodziny Ramsay, z której wywodził się założyciel Fettercairn. Co do łuku – jest to nawiązanie do faktycznie istniejącego łuku zbudowanego u bram miasta na pamiątkę potajemnej wizyty królowej Wiktorii i księcia Alberta w 1861 roku.
Łuk i jednorożec
W Fettercairn znajdują się 4 alembiki (podwojono ich liczbę w 1966 roku), które z pozoru wydają się być dość typowe. Już w latach 50-tych XX wieku zainstalowano w ich górnej części specjalne pierścienie, z których wydobywa się czysta źródlana woda pochodząca z podnóży Cairngorms. Woda ta stale spływa po miedzi alembików schładzając je i powodując, że destylat staje się lżejszy. A sam alembik zmienia kolor z miedzianego na turkusowy…
Nietypowe alembiki
Woda do produkcji whisky w Fettercairn pochodzi z pobliskich wzgórz Cairngorms. Słód (nietorfowy i w mniejszej części torfowy – 55 p.p.m.) jest kupowany w zewnętrznych słodowniach od czasu likwidacji własnych podłóg w 1960 roku. Produkcja odbywa się za pomocą żeliwnej kadzi zaciernej i 8 kadzi fermentacyjnych z daglezji. Fermentacja trwa około 50 godzin. Destylacja odbywa się za pomocą 4 alembików. W magazynach sztauerskich przechowywane jest do 32 tysięcy beczek. Produkcja wynosi 2,3 miliona litrów destylatu rocznie.
Produkcja
Przez dziesięciolecia Fettercairn bardzo często przechodziła z rąk do rąk. Największe „pomieszanie z poplątaniem” miało miejsce od wczesnych lat 70-tych aż do początkowych lat wieku XXI i związane jest z częstymi zmianami właścicieli spółki zarządzającej gorzelnią, czyli Whyte & Mackay. W każdym razie Whyte & Mackay nadal rządzi Fettercairn, a spółka od 2014 roku należy Filipińczyków z Emperador Distillers (Alliance Global Group), którzy w portfolio, oprócz Fettercairn, posiadają gorzelnie Jura, Dalmore i Tamnavulin oraz wspomnianą już wcześniej markę blended whisky Whyte & Mackay.
Właściciele
Całkiem niedawno, bo w 2018 roku, Fettercairn zaprezentowała nowe portfolio, które stale się poszerza. Znajdziemy tam dużo bottlingów z oznaczeniem wieku – od 12 do 28 lat w stałej ofercie, po limitowane edycje Warehouse, dla rynku Travel Retail, czy edycje stare, z 50-latką na czele. I choć nadal destylaty z Fettercairn są kluczowym składnikiem blenda Whyte & Mackay wszystko wskazuje na to, że ewolucja w kierunku whisky słodowej stale w gorzelni postępuje. Co dla nas, konsumentów, stanowi wspaniałą wiadomość.
Nowe otwarcie